Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Hoàng Lê nhất thống chí

Hướng dẫn soạn văn 9 – soạn bài Hoàng Lê nhất thống chí ( Hồi  thứ 14)

Thuộc mục lục Soạn văn 9 | Soạn văn lớp 9 | Soạn văn 9 Bài 5 | Soạn bài Hoàng Lê nhất thống chí (Hồi  thứ 14)

I. Kiến thức cơ bản:

  1. Hoàng Lê nhất thống chí là tác phẩm do một số người cùng trong dòng họ Ngô Thì viết trong nhiều thời điểm nối tiếp nhau. Có hai tác giả chính là:

 – Ngô Thì Chí (1753 – 1788), em ruột Ngô Thì Nhậm, làm quan dưới thời Lê Chiêu Thống. Ông là người tuyệt đối trung thành với nhà Lê, từng chạy theo Lê Chiêu Thống khi Nguyễn Huệ sai Vũ Văn Nhậm ra Bắc diệt Nguyễn Hữu Chỉnh (1787), dâng Trung Hưng sách bàn kế khôi phục nhà Lê. Sau đó ông được Chiêu Thống cử đi Lạng Sơn chiêu tập những kẻ lưu vong, lập nghĩa binh chống Tây Sơn nhưng trên đường đi ông bị bệnh, mất tại Gia Bình (Bắc Ninh). Nhiều tài liệu nói ông viết bảy hồi đầu của tác phẩm.

Ngô Thì Du (1772 1840), anh em chú bác ruột với Ngô Thì Chỉ, học giỏi nhưng không đỗ đạt . Dưới triều Tây Sơn, ông ẩn mình vùng Kim Bảng (nay thuộc Nam). Thời nhà Nguyễn, ông ra làm quan, được bổ Đốc học Hải Dương, đến năm 1827 thì về nghỉ. Ông tác giả bảy hồi tiếp theo của Hoàng nhất thống chí (trong đó hồi mười bốn được trích giảng đây).

 Còn lại ba hồi cuối có thể do một người khác viết vào khoảng đầu triều Nguyễn.

2. Hoàng nhất thống chí viết về những sự kiện lịch sử, chịu ảnh hưởng của lối viết tiểu thuyết chương hồi của Trung Quốc. Các tác giả rất chú ý tôn trọng sự thật lịch sử. Điều đó trở thành một quan điểm trong việc phản ánh hiện thực, cho nên mặc nhiều người viết viết nhiều thời điểm khác nhau những tác phẩm về bản vẫn giữ được tính nhất quán. ý kiến cho rằng tác phẩm thể xếp vào loại sự lịch sử. Nhưng xét về hình thức, nghệ thuật, đa số người nghiên cứu xem Hoàng lệ nhất thống chỉ tiểu thuyết lịch sử. Tính xác thực của các sự kiện lịch sử, hội, nhân vt... thể xem một nét đặc thù của văn học Việt Nam thời quan niệm văn sử bất phân còn khá sâu đậm trong giới nho trí thức.

Tác phẩm tái hiện chân thực bối cảnh lịch sử đầy biến động nước ta trong khoảng hơn ba thập kỉ cuối của thế kỷ XVII! mấy năm đầu thế k IX. Khởi đầu sự sa đoạ, thối nát đến cực độ của c tập đoàn phong kiến cao nhất Chiêu Thống đê hèn khuất phụctrước giặc Mãn Thani ông vua cuối cùng Duy Mật chỉ một cục thịt trong cái túi da bên phù Của, Trịnh Sâm hoang dâm độ, gây loạn từ trong nhà, anh em đánh giết lẫn nhau. Trong bối cảnh đó, phong trào nông dân Tây Sơn một tất yếu. Rồi Quang Trung Nguyễn Huệ đánh tan giặc xâm lược Mãn Thanh, lập nên triều đại Tây Sơn. Nhưng chúa Nguyễn lại dần dần khôi phục thế lực, dẹp Tây Sơn, xây dựng vương triều mới (1802). Kết thúc tác phẩm tình cảnh thảm hại, nhục nhã của vua tôi Lệ Chiêu Thống khi nương thân nước người.

| Tất cả những sự kiện lịch sử trên được miêu tả một cách cụ thể, sinh động. Nổi bật lên trên cái nền thời đại ấy vóc dáng của những con người thuộc các phe phải đối lập, đặc biệt hình ảnh của Quang Trung Nguyễn Huệ người anh hùng tiêu biểu cho sức mạnh quật cường của cdân tộc,

Trong văn học Việt Nam thời trung đại, có thể xem Hoàng nhất thống chí là một tác phẩm văn xuôi chữ Hán có quy mô lớn nhất và đạt được những thành công xuất sắc về mặt nghệ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực tiểu thuyết.

II. Gợi ý trả lời câu hỏi:

Câu 1. (sgk tr.72):

Bài văn trich Hồi thứ mười bốn (Đánh Ngọc Hồi, quận Thanh bị thua trận bThăng Long, Chiêu Thống trn ra ngoài) trong Hoàng nhất thống chí. Sau khi Chiêu Thống chạy sang Tàu cầu viện, quận Thanh kéo sang xâm lược nước ta, đóng Thăng Long. Hay tin này, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, điều quân ra Bắc, đánh tan quận Thanh.

| Bố cục đoạn trích

Nhắc lại, Ngô Văn Sở sau khi đem các đạo quân rút lui... Nhằm vào ngày 25 tháng chạp năm Mậu Thân (1788): Được tin báo quận Thanh tiến chiếm Thăng Long, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, tập hợp tướng , tiến quân ra Bắc.

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, rồi kéo vào thành: cuộc hành quân thần tốc của vua Quang Trung: đánh tan quân Thanh, giải phóng Thăng Long.

Lại nói, Tôn Nghị vua Lê Thăng Long... Tôn Nghị cũng lấy làm xấu hổ: Sự đại bại của quân tướng nhà Thanh và tình trạng thảm hại của vua tôi Lê Chiêu Thống.

Câu 2. (sgk tr.8):

Quang Trung Nguyễn Huệ hiện lên với những nét phẩm chất:

Con người hành động mạnh mẽ, quyết đoán. Trí tuệ sáng suốt nhạy bén. ý chí quyết thắng tầm nhìn xa trông rộng. Tài dùng binh như thần. Trong trận chiến hiện lên thật lẫm liệt. người tổ chức linh hồn của chiến công đại.

Nguồn cảm hứng chi phối ngòi bút của tác giả khi tạo dựng hình ảnh người anh hùng này tôn trọng sự thực lịch sử và ý thức dân tộc. Các tác giả Ngô gia văn phái những cựu thần, chịu ơn sâu nghĩa nặng của nhà , nhưng họ đã không thể bỏ qua sự thực ông vua nhà hèn yếu đã cõng rắn cắn nhà chiến công lừng lẫy của Quang Trung niềm tự hào lớn lao của cả dân tộc. Bởi thế họ vẫn thể viết thực hay như vậy về người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ.

Câu 3. (sgk tr.8):
  1. a) Bọn xâm lược chủ quan hết sức kiêu căng. Tướng cầm đầu Tôn Nghị xem thường, cho vô sự, không đề phòng cả... lại thêm kiêu căng, buông tuồng. Bọn tướng cũng càng chơi bời, tiệc tùng, không để ý đến việc quân.

Không nắm được thực lực quân tinh của Tây Sơn, không hiểu thiên tài quân sự Quang, tại huyện hoang kiêu ngạo, rốt cuộc bọn chúng bị thảm bại, tháo chạy nhục nhã, tử vong thê thảm. Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết, Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, người ngựa không yên giáp, chuồn trước qua cầu phao, ri nhắm hướng bắc chạy. Trước đó, quận Thanh tại Hồi rụng rời sợ hãi, liều xin ra hàng. Khi Tôn Nghị bỏ chạy, quận Thanh tranh nhau qua cầu phao sông Hồng, đẩy nhau rơi xuống nước, đến nỗi nước sông Nhthế tắc nghẽn không chảy được nữa.

  1. b) Số phận thảm hại của bạn vua tôi phản nước, hại dân.

Chiêu Thống những bề tôi trung thành của ông ta đã lợi ích riêng của dòng họ đem vận mệnh của cả dân tộc đặt vào tay kẻ thù xâm lược, lẽ tất nhiên họ phải chịu đựng nỗi sỉ nhục của kẻ đi cầu cạnh van xin, không còn đầu cách bậc quân vương (xem phần giới thiệu bài), kết cục cũng phải chịu chung số phận bi thảm của kẻ vong quốc. Chiêu Thống vội cùng mấy bề tôi thân tín đưa thái hậu ra ngi, chạy bán sống bán chết, cướp cả thuyền dân để qua sông, luôn mấy ngày không ăn. May gặp người thổ hào thương tình đón về cho ăn chỉ đường cho chạy trốn, Đuổi kịp được Tôn Nghị, vua tôi chỉ còn biết nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt. Giáo viên thể cho học sinh biết thêm về tình cảnh vua tôi Chiêu Thống khi đã chạy sang Tàu, phải cạo đầu, tết tóc, ăn mặc giống như người Mãn Thanh cuối cùng gửi nắm xương tàn nơi đất khách, quê người.

Nhận xét về lối văn trần thuật: kể chuyện xen kẽ miêu tả một cách sinh động, cụ thể, gây được ấn tượng mạnh.

Câu 4. (sgk tr.8):

So sánh hai đoạn văn miêu tả hai cuộc tháo chạy, một của quân tướng nhà Thanh một của vua tôi Chiêu Thống chúng ta thấy tất cả đều tả thực với những chi tiết cụ thể nhưng âm hưởng lại rất khác nhau. Đoạn văn trên nhịp điệu nhanh, mạnh, hối hả ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc áo gp. tan c bỏ chạy, tranh nhau qua cầu sang sông, đẩy nhau.

Ngòi bút miêu tả khách quan, nhưng vẫn hàm chứa vẻ hả , sung sướng của người thắng trận trước sự thảm hại của cướp nước. đoạn văn dưới, nhịp điệu chậm hơn, tác giả dừng lại miêu tả tỉ mỉ những giọt nước mắt thương cảm của người thổ hào, nước mắt tủi hổ của vua tôi Chiêu Thống, cuộc tiếp đãi thịnh tình giết làm cơmkẻ bề tôi... Giọng tường thuật phần ngậm ngùi, chua xót. những cựu thần của nhà , c tác giả không thể không mùi lòng trước sự sụp đổ của một vương triều mình từng phụng thờ, tuy vẫn hiểu đó là kết cục không thể tránh khỏi.

III. Tổng kết:

Với quan điểm lịch sử đúng đắn niềm tự hào dân tộc, các tác giả Hoàng Nhất thống chỉ đã tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ qua chiến công thần tốc đại phá quân Thanh, sự thảm bại của quân tưởng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Chiêu Thống.

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa