Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Bức thư của thủ lĩnh da đỏ (Xi-át-tơn)

img

Hướng dẫn soạn văn 6 – soạn bài Bức thư của thủ lĩnh da đỏ (Xi-át-tơn) – Tài Liệu Chùa

Thuộc mục lục Soạn văn 6 | Soạn văn lớp 6 | Soạn văn 6 Bài 30 | Soạn bài Bức thư của thủ lĩnh da đỏ (Xi-át-tơn) | Tài Liệu Chùa  

soạn văn 6 soạn bài Bức thư của thủ lĩnh da đỏ(Xi-át-tơn)
soạn văn 6 soạn bài Bức thư của thủ lĩnh da đỏ(Xi-át-tơn)

Vài nét về tác giả, tác phẩm

“Bức thư của thủ lĩnh da đỏ” là một “Văn bản nhật dụng”. “Văn bản nhật dụng” không phải là một khái niệm chỉ thể loại hoặc chỉ hiểu văn bản. Nói đến Văn bản nhật dụng trước hết là nói đến tính chất của nội dung văn bản. Đó là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của cộng đồng trong xã hội hiện đại như: vấn đề thiên nhiên, môi trường và mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

Bức thư này là của một thủ lĩnh da đỏ trả lời cho Tổng thống thứ 14 của nước Mỹ là Phreng-klin Pi-ơ-xơ khi ông tỏ ý muốn mua mảnh đất của bộ tộc họ. Đây là một bức thư hay vì nó được viết bằng nghệ thuật đặc sắc và tình cảm thấm thía. Các luận điểm được tác giả nêu ra một cách sắc sảo, chắt chẽ, sử dụng thành công nhiều biện pháp nghệ thuật như nhân hoá, so sánh, đối lập, đặc biệt là các yếu tố trùng điệp được dùng trong suốt bức thư khiến cho giọng điệu vừa sôi nổi, vừa thiết tha, lời văn nhịp nhàng mà cuốn hút, đầy sức lôi cuốn và thuyết phục. 

 Bức thư từng được nhiều người xem là một trong những văn bản hay nhất về thiên nhiên và môi trường. Dù ra đời đã gần 150 năm, bức thư vẫn có ý nghĩa đối với cuộc sống của con người hôm nay trong việc bảo vệ và gìn giữ sự trong sạch của thiên nhiên, môi trường.

1. Câu hỏi 1 SGK trang 139
a. Hướng dẫn tìm hiểu

 Đây là một tác phẩm nước ngoài, lại viết cách đây hơn 150 năm, do đó cần phải đọc kĩ tác phẩm và lưu ý đến tất cả chú thích để hiểu các khái niệm.

 Khi tìm các hình ảnh so sánh, phải chú ý đến yếu tố hình thức (từ so sánh: như, là…) và các yếu tố khác, liệt kê cụ thể xem cái gì được so sánh với cái gì, và đặt giả thiết nếu như không có hình ảnh so sánh thì có thể hiểu được hình ảnh kia không. Từ đó chúng ta sẽ nhận ra ý nghĩa rất lớn của các biện pháp nghệ thuật này.

b. Gợi ý trả lời

Trong bức thư, thủ pháp so sánh và nhân hoá đã được tác giả sử dụng với tần số cao. Ở đoạn trích này, tác giả đã so sánh những thứ của thiên nhiên với những gì là thiêng liêng, máu thịt của con người:

“Bởi lẽ mảnh đất là bà mẹ của người da đỏ. Chúng tôi là một phần của mẹ và mẹ cũng là một phần của chúng tôi… Dòng nước óng ánh… đầu chỉ là những giọt nước, mà còn là máu của tổ tiên chúng tôi.

Tiếng thì thầm của dòng nước chính là tiếng nói của cha ông chúng tôi”.

Tác giả đã so sánh, nhân hoá đất đai, dòng nước, bông hoa thơm ngát… với những gì thiêng liêng nhất: là mẹ, là người chị, người em, là máu của tổ tiên, là tiếng nói của cha ông. Phép nhân hoá ấy cho thấy mối quan hệ mật thiết và gắn bó giữa người da đỏ với thiên nhiên, giống như mối quan hệ giữa những người thân trong gia đình: mẹ – con; anh, chị – em, và thiêng liêng hơn cả, là máu của chính cha ông họ. Người da đỏ sống giữa thiên nhiên bao la với cuộc sống ấm áp, bình yên như sống trong chính gia đình thân yêu của mình.

 2. Câu hỏi 2 SGK trang 139
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Để trả lời câu hỏi này, phải đọc lại kĩ toàn đoạn văn đó, đọc chú thích để hiểu các thuật ngữ mà tác giả đã sử dụng. Khi đọc chú ý đến các dấu hiệu cho thấy sự đối lập cả về ngữ pháp và nội dung. Trong quá trình đọc nên liệt kê các chi tiết đối lập.

b. Gợi ý trả lời

Sự khác biệt giữa người da trắng và người da đỏ là rất lớn nhưng  tác giả đã khéo léo lựa chọn những chi tiết tiêu biểu nhất, thể hiện rõ nhất sự đối lập trong cách sống và thái độ đối với thiên nhiên.

Trong khi người da đỏ coi “Đất” là mẹ, là thiêng liêng, là máu thịt | thì người da trắng lại coi “mảnh đất là kẻ thù của họ và khi đã chinh phục được, thì họ sẽ lấn tới”. Đối với người mẹ Đất của mình, người da đỏ trân trọng, giữ gìn, còn người da trắng thì cư xử với người ng Đất đó như “những vật mua được, tước đoạt được…”, họ sẽ “ngấu nghiến đất đai rồi để lại đằng sau những bãi hoang mạc”. Họ coi đất chỉ là một thứ mà họ sở hữu và được phép tàn phá, huỷ hoại.

Người da đỏ coi “không khí là thứ vô cùng quý giá”, vì họ ý thức được rằng “nó mang lại hơi thở đầu tiên cho con người và cũng nhận lại hơi thở cuối cùng của họ”. Trong khi đó người da trắng lại chẳng thèm để ý đến không khí.

Người da đỏ sống giữa một không gian yên tĩnh, trong lành, tươi mát, họ “nghe được cả tiếng lá cây lay động vào mùa xuân hay tiếng vỗ cánh của côn trùng… âm thanh lẻ loi của chú chim đớp mồi hay tiếng tranh cãi của những chú ếch ban đêm bên hô. Trong khi đó, cuộc sống nơi thành phố của người da trắng “chăng có nơi nào yên tĩnh cả”, họ chẳng thể nghe thấy những âm thanh nhẹ nhàng, tinh tế đó mà chỉ là những tiếng ồn ào lăng mạ trong tai”.

Đối với muông thú, người da đỏ luôn yêu quý, bảo vệ như bảo vệ chính thành viên trong gia đình mình bởi “nếu chúng ra đi, thì con người cũng sẽ chết dần chết mòn vì nỗi buồn cô đơn về tinh thần, bởi lẽ điều gì sẽ xảy đến với con thú thì cũng chính xảy ra đối với con. người”. Và họ đau xót khi phải chứng kiến người da trắng giết hại cả ngàn con trâu rừng.

Như vậy, có thể nói sự khác biệt lớn nhất giữa người da đỏ và người da trắng chính là sự đối lập trong thái độ cư xử của họ đối với thiên nhiên, với môi trường sống xung quanh. Điều đó dẫn đến những hành động hết sức trái ngược: một bên thì bảo vệ, nâng niu, giữ gìn còn một bên lại tàn sát, phá hoại, chiếm đoạt sự giàu có của thiên nhiên để phục vụ cho những lợi ích vật chất của mình.

Đây là đoạn văn chứa đựng nội dung chính của cả tác phẩm nên sự sắc sảo trong cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật của nhà văn được thể hiện rất rõ nét.

Phép so sánh cũng có sự khác nhau trong việc sử dụng ngôn từ với hai đối tượng. Trong khi với người da đỏ, ở các vế so sánh, tác giả luôn cùng từ “là” cho thấy sự tương đồng, ở mức cao hơn đến hoà đồng và thể hiện tình cảm của tác giả: “mảnh đất này là mẹ… những bông hoa ngát hương là người chị, người em…”, còn với người da trắng thì “mảnh lát này như mảnh đất khác”, từ “như nghe thản nhiên, rạch ròi hơn nhiều. Trong đoạn văn rất nhiều yếu tố được lặp lại: lặp từ (mảnh đất, không khí…), lặp ý, lặp cậu, (cách sống của chúng tôi khác với cách sống của Ngài) cho thấy vấn đề được xem xét ở nhiều góc độ. Cấu trúc “Nếu chúng tôi…; Ngài phải được lặp lại nhiều lần như muốn nhắc nhở, yêu cầu, đòi hỏi người muốn trở thành chủ sở hữu mảnh đất này phải thay đổi thái độ với đất. Từ đó, thể hiện tình cảm sâu sắc, thiết tha của người thủ lĩnh đối với đất đai, thiên nhiên nơi mình đang sinh sống.

Phép nhân hoá cũng được sử dụng nhiều trong đoạn văn cho thấy tình yêu tha thiết đến kì lạ của người da đỏ đối với thiên nhiên. Những gì thuộc về thiên nhiên đều được người da đỏ gọi bằng những từ thân thương, gần gũi như con người: me, anh em bầu trời, và quan hệ giữ họ và môi trường là mối quan hệ gắn bó, ruột thịt như những người thân trong cùng một gia đình. Phép nhân hóa đã làm cho bài viết thêm sinh động, giàu sức biểu cảm và thể hiện rõ nhất tình cảm, thái độ của vị thủ lĩnh, tác giả của bức thư. Đối với những người da đỏ, dù chỉ là sinh linh bé nhỏ như những con côn trùng, hay những vật tưởng như vô tri, vô giác như cây cối… cũng đáng để nâng niu, bảo vệ.

Bao trùm cả đoạn văn là tình cảm gắn bó, thắm thiết, yêu mến, trân trọng của người da đỏ đối với đất đai, thiên nhiên và thái độ phê phán, lên án sự đối xử tàn bạo của người da trắng đối với chúng. Cách lập luận rất chặt chẽ, hình ảnh phong phú, lời văn nhịp nhàng khiến cho đoạn văn trở nên lôi cuốn hấp dẫn và có tính thuyết phục cao.

3. Câu hỏi 3 SGk trang 140
a. Hướng dẫn tìm hiểu

 Đọc lại đoạn cuối của bức thư từ “Ngài phải dạy con…” đến… “tức là làm cho chính mình…”. Khi đọc nên chú ý đến có thủ pháp nghệ thuật được tác giả sử dụng trong đoạn văn và liên hệ, so sánh với các đoạn trên.

b. Gợi ý trả lời

Ở đoạn cuối, tác giả với tư cách là một thủ lĩnh thay mặt bộ lạc mình đặt ra điều kiện đối với người muốn trở thành chủ sở hữu mới của mảnh đất này là phải trân trọng, bảo vệ đất đai, thiên nhiên như bảo vệ chính mình.

Cách hành văn và giọng điệu của đoạn văn này cũng giống như các đoạn trước ở chỗ nhà văn vẫn sử dụng các yếu tố lặp (lặp từ, lặp ý), nhân hoá, so sánh. Nhưng giọng văn có vẻ trang trọng và dứt khoát hơn. Không phải là lối kết cấu “Nếu chúng tôi… thì Ngài…” nữa mà đã trở thành cách nói yêu cầu “Ngài phải…, Hãy khuyền…”, cũng không còn nêu lên sự khác biệt giữa người da trắng và người da đỏ mà tác giả khẳng định luôn một chân lý “Đất là Mẹ”. Thái độ ở đây vì thế được thể hiện một cách rõ ràng, dứt khoát hơn.

Câu “Đất là Mẹ” như một chân lý, được rút ra sau tất cả những lập luận chặt chẽ ở trên. Sau khi nêu ra, tác giả đã diễn giải khá đầy đủ định nghĩa đó: “Đất là mẹ. Điều gì xảy ra đối với đất đai tức là xảy ra đối với những đứa con của Đất”. Bởi vì đối với họ có một sự thật hết sức hiển nhiên: đất đai chính là nơi cung cấp nguồn sống, nơi cho họ tất cả những gì để đảm bảo cuộc sống để họ có thể tồn tại và phát triển. Đất là nơi vạn vật, cây cối sinh sôi nảy nở và che chở bảo vệ cho cuộc sống của họ. Chính vì thế mối quan hệ giữa con người và đất đai, môi trường thiên nhiên chính là mối quan hệ giữa con cái với người mẹ thiêng liêng của mình, mật thiết và gắn bó máu thịt. Con người không chỉ sử dụng, khai thác mà còn phải bảo vệ, trân trọng, chăm sóc như người con đối với “mẹ Đất” của mình.

4. Câu hỏi 4 SGK trang 140
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Đây là một câu hỏi tổng hợp. Để trả lời được câu hỏi này không nhất thiết phải đọc lại cả bức thư mà chỉ thống kê lại những câu, ý lặp đã nêu ra ở các câu trả lời trên. Sau đó sắp xếp những câu lặp từ, lặp ý, lặp kiểu câu.

Để nêu lên ý nghĩa của biện pháp nghệ thuật này, cần phải liên hệ với kiến thức về phép lặp ở phần Tiếng Việt. Lặp là biện pháp nhắc lại một phần, hoặc nguyên vẹn những yếu tố đã sử dụng. Phép lặp gồm nhiều hình thức:

Lặp từ (điệp ngữ);

Lặp ý;

Lặp kiểu câu, cấu trúc câu.

Sử dụng biện pháp nghệ thuật này, người viết muốn nhấn mạnh một ý nào đó tạo cho người đọc sự quan tâm, chú ý. Từ đó, nói lên tầm quan trọng của yếu tố được lặp lại.

b. Gợi ý trả lời

Các yếu tố lặp:

Lặp từ: Những từ mảnh đất, không khí, cha ông, côn trùng, thiêng liêng… được lặp lại nhiều lần trong bức thư.

Lặp ý: Mảnh đất là mẹ được tác giả nhắc đến ba lân, sự quan trọng của không khí, nguồn nước được tác giả nhắc lại ở cả đoạn giữa và đoạn cuối bức thư.

Lặp kiểu câu:

Mỗi tấc đất                                                        là thiêng liêng 

Mỗi ……..                                                          là…

Những dòng sông, con suối                             đâu chỉ là….

………                                                                đâu phải là…

Họ cư xử với đất mẹ và anh em bầu trời         như….

………                                                                như……..

Nếu chúng tôi… Ngài phải…..

Ngài nên………

Ngài hãy..

Lặp lại cấu trúc đối lập giữa người da đỏ và người da trắng.

Việc lặp lại các yếu tố đó là dụng ý của tác giả trong việc nhấn mạnh, thể hiện sâu sắc thái độ, tình cảm của người da đỏ đối với đất đại, thiên nhiên, môi trường. Đồng thời nó tăng tính thuyết phục đổi với người muốn mua mảnh đất này. Qua đó người đọc đã cảm nhận được một cách sâu sắc tình cảm mà vị thủ lĩnh cũng như của người da đỏ đối với đất đai, môi trường được gửi gắm qua bức thư.

5. Câu hỏi 5 SGK trang 140
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Đây là một câu hỏi tương đối khó, để trả lời cần phải xem lại những nội dung chính của bài văn cũng như thủ pháp nghệ thuật mà chúng ta đã chỉ ra ở các câu trả lời trên. Đồng thời, nên đọc lại một số câu, đoạn văn mà chúng ta cho là hay, đặc sắc, thể hiện rõ nhất tình cảm, tư tưởng của người viết. Ví dụ: “Khi người da trắng….một gia đình”.

b. Gợi ý trả lời

Đây là một bức thư nói về chuyện mua bán đất đai giữa bộ lạc người da đỏ và vị Tổng thống Mỹ, hơn nữa lại cách chúng ta tới 150 năm. Nhưng do nhiều yếu tố, đến nay bức thư vẫn được coi là một văn bản hay nhất nói về thiên nhiên và môi trường.

Trước hết, bức thư đã được viết với tất cả tình yêu mến, trân trọng, gắn bó máu thịt đối với đất đai của người da đỏ. Bên cạnh đó việc sử dụng hệ thống lập luận sắc bén, chặt chẽ, thủ pháp nghệ thuật vận dụng một cách linh hoạt đã làm cho bức thư có sức thuyết phục rất cao đối với người đọc.

Bằng kinh nghiệm sống, tình cảm, sự gắn bó, gần gũi với thiên nhiên, tác giả đã chỉ ra tầm quan trọng của đất, nước, không khí, muông thú, cây cối đối với môi trường.

Và trên hết, tác giả đã nêu lên trách nhiệm của con người là phải bảo vệ, giữ gìn, trân trọng thiên nhiên. Bởi đó chính là ngôi nhà lớn che chở cho cuộc sống của con người, điều gì xảy ra với thiên nhiên thì cũng sẽ xảy đến với con người.

Ngày nay, khi con người ở thế kỷ XXI, đang phải đối diện với những hậu quả khủng khiếp do việc tàn phá môi trường tự nhiên (mất cân bằng sinh thái, hạn hán, lũ lụt…) thì vấn đề mà bức thư đặt ra trở nên có ý nghĩa sâu sắc và có tính thời sự nóng bỏng.

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa