Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Câu trần thuật đơn có từ LÀ

img

Hướng dẫn soạn văn 6 – soạn bài Câu trần thuật đơn có từ LÀ – Tài Liệu Chùa

Thuộc mục lục Soạn văn 6 | Soạn văn lớp 6 | Soạn văn 6 Bài 27 | Soạn bài Câu trần thuật đơn có từ LÀ | Tài Liệu Chùa

soạn văn 6 soạn bài Câu trần thuật đơn có từ LÀ
soạn văn 6 soạn bài Câu trần thuật đơn có từ LÀ

Mục đích của bài học, giúp các em củng cố và nâng cao kiến thức về các kiểu câu trần thuật đơn đã học ở bậc Tiểu học.

Cụ thể là:

– Đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là

– Các kiểu câu trần thuật có từ là

A. HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU BÀI

I. Đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là

Câu trần thuật đơn có từ là có các đặc điểm sau:

– Vị ngữ thường do từ là kết hợp với danh từ (cụm danh từ) tạo thành. Ngoài ra, tổ hợp giữa là với động từ (cụm động từ) hoặc tính từ (cụm tính từ)… cũng có thể làm vị ngữ.

Ví dụ:

+ Vị ngữ do từ là kết hợp với danh từ

Tre là vũ khí (Thép Mới)

+ Vị ngữ do từ là kết hợp với cụm danh từ:

Cây tre mang những đức tính cao quý của người hiện là tượng trưởng cao quí của dân tộc Việt Nam. (Thép Mới)

+ Vị ngữ do từ là kết hợp với động từ

Hạnh phúc là đấu tranh (Các Mác)

– Khi vị ngữ biểu thị ý phủ định, nó kết hợp với các cụm từ không phải, chưa phải.

Ví dụ:

Cây tre mang những đức tính cao quý của người hiên chưa phải là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam.

Lưu ý: Không phải bất kỳ câu nào có từ là đều được coi là câu trần thuật đơn có từ là.

Ví dụ: Người ta gọi chàng là Sơn Tinh.

Đây không phải là câu trần thuật đơn có từ là. Từ là trong câu này là từ nối động từ gọi với phụ ngữ Sơn Tinh.

1. Xác định chủ ngữ và vị ngữ:

a. Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều. (Vũ Trinh)

Trong đó:

– Chủ ngữ: bà đỡ Trần

– Vị ngữ: là người huyện Đông Triều.

b. Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự hiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng, kì ảo. (Theo Ngữ văn 6, tập một)

Trong đó:

– Chủ ngữ: truyền thuyết

– Vị ngữ: là loại truyện dân gian… kì ảo.

c. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa. (Nguyễn Tuân)

Trong đó:

– Chủ ngữ: ngày thứ năm trên đảo Cô Tô.

– Vị ngữ: là một ngày trong trẻo, sáng sủa.

d. Dế Mèn trêu chị Cốc là dại.

Trong đó:

– Chủ ngữ: Dế Mèn trêu chị Cốc

– Vị ngữ là: là dại

2. Vị ngữ của các câu trên do những từ hoặc cụm từ loại sau tạo thành:

a. Vị ngữ là người huyện Đông Triều là một cụm danh từ.

b. Vị ngữ là loại truyện dân gian… kì ảo là một cụm danh từ.

c. Vị ngữ là một ngày trong trẻo, sáng sủa là một cụm danh từ.

d. Vị ngữ là dại là một tính từ.

3. Chọn những từ hoặc cụm từ phủ định thích hợp điền vào trước vị ngữ của các câu trên

a. không phải là người huyện Đông Triều

b. không phải là loại truyện dân gian … kì ảo

c. chưa phải là một ngày trong trẻo, sáng sủa

d. không phải là dại

II. Các kiểu cấu trần thuật đơn có từ là

Một số kiểu câu đơn có từ là đáng chú ý:

– Câu định nghĩa;

– Câu giới thiệu;

– Câu miêu tả

– Câu đánh giá

Trong bốn kiểu câu trên, chỉ có ba kiểu câu: câu định nghĩa, câu giới thiệu và câu đánh giá là những kiểu câu thể hiện được đặc trưng của kiểu cấu trần thuật có từ là. Còn câu miêu tả ít xuất hiện và ít thể hiện đặc trưng của câu trần thuật đơn có từ là.

Ví dụ:

+ Câu định nghĩa: Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ. (Ngữ văn 6, tập II)

+ Câu giới thiệu: Người thứ nhất là lão Ba Gù. (Đoàn Giỏi)

+ Câu miêu tả: Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa. (Nguyễn Tuân)

+ Câu đánh giá: Mày làm như thế là ngu.

1. Vị ngữ của câu b mục II trình bày cách hiểu về sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

2. Vị ngữ của câu a mục I.1 có tác dụng giới thiệu sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ. 

3. Vị ngữ của câu c mục I.1 miêu tả đặc điểm, trạng thái của sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

4. Vị ngữ của câu d mục I.1 thể hiện sự đánh giá đối với sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

B. HƯỚNG DẪN LUYỆN TẬP

1. Bài tập này yêu cầu các em xác định cấu trần thuật đơn có từ là trong những câu dẫn ở SGK trang 115, 116.

Muốn tìm câu trần thuật đơn có từ là, các em đọc kĩ các câu cho trong bài tập.

Sau đó, các em xác định chủ ngữ, vị ngữ trong từng câu. Nếu bộ phận vị ngữ có từ là đứng đầu (không có các phụ từ như: không, không phải, còn … đứng trước từ là) hay nói cách khác, do từ là kết hợp với cụm từ tạo thành, thì đó là câu trần thuật đơn có từ là.

Các em lưu ý, các câu dẫn trong bài tập đều có từ là, nhưng không phải tất cả những câu ấy đều là câu trần thuật đơn có từ là. Trong câu trần thuật đơn có từ là thì từ là có tác dụng là nổi chủ ngữ với vị ngữ.

a. Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. (Ngữ văn 6, tập II)

Trong đó:

+ Chủ ngữ: hoán dụ.

+ Vị ngữ: là gọi tên sự vật… sự diễn đạt.

– Cấu tạo của thành phần vị ngữ: từ là kết hợp với cụm động từ.

– Từ là trong câu này có tác dụng nội chủ ngữ hoán dụ với vị ngữ gọi tên sự vật… cho sự diễn đạt. 

Từ đó, có thể khẳng định câu a là câu trần thuật đơn có từ là.

b. Người ta gọi chàng là Sơn Tinh. (Sơn Tinh, Thuỷ Tinh)

– Trong đó:

+ Chủ ngữ: người ta.

+ Vị ngữ: gọi chàng là Sơn Tinh.

– Thành phần vị ngữ trong câu không có cấu tạo từ là kết hợp với cụm từ.

– Từ là trong câu không có tác dụng nổi chủ ngữ người ta với vị ngữ gọi chàng là Thuỷ Tinh mà nó chỉ có tác dụng nội động từ gọi với phụ ngữ Sơn Tinh.

Từ đó, có thể khẳng định câu b không phải là câu trần thuật đơn có từ là

c. Tre là cánh tay của người nông dân […]

Tre còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ…

[…] Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê.

– Câu thứ nhất: Tre là cánh tay của người nông dân […]

+ Trong đó:

(+) Chủ ngữ là: “tre”

(+) Vị ngữ là: “là cánh tay của người nông dân”

+ Cấu tạo của thành phần vị ngữ trong câu là từ là kết hợp với một cụm danh từ.

+ Từ là trong câu này có tác dụng nội chủ ngữ tre với vị ngữ là cánh tay của người nông dân.

Từ đó, có thể khẳng định câu này là câu trần thuật đơn có từ là.

– Câu thứ hai: Tre còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ.

+ Trong đó:

(+) Chủ ngữ: “tre”

(+) Vị ngữ: còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ.

+ Thành phần vị ngữ trong câu không có cấu tạo từ là kết hợp với cụm từ.

+ Từ là trong câu không có tác dụng nội chủ ngữ tre với vị ngữ còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ.

Từ đó, có thể khẳng định câu này không phải là câu trần thuật đơn có từ là.

– Câu thứ ba: Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê.

+ Trong đó: 

(+) Chủ ngữ: Nhạc của trúc, nhạc của tre

(+) Vị ngữ: là khúc nhạc của đồng quê.

+ Cấu tạo của thành phần vị ngữ trong câu từ là kết hợp với cụm danh từ.

+ Từ là trong câu có tác dụng nội chủ ngữ nhạc của trúc, nhạc của tre với vị ngữ khúc nhạc của đồng quê. Từ đó, có thể khẳng định câu này là câu trần thuật đơn có từ là.

d. Bồ các là bác chim ri

Chim ri là dì sáo sậu

Sáo sậu là cậu sáo đen.

Sáo đen là em tu hú

Tu hú là chú bộ các.

(Đồng dao)

– Câu thứ nhất: Bố các là bác chim ri

+ Trong đó:

(+) Chủ ngữ: bố các 

(+) Vị ngữ: là bác chim rỉ

+ Cấu tạo của thành phần vị ngữ trong câu từ là kết hợp với một cụm danh từ.

+ Từ là trong câu này có tác dụng nổi chủ ngữ bổ các với vị ngữ bác chim ri.

Từ đó, có thể khẳng định câu này là câu trần thuật đơn có từ là.

Các câu còn lại, các em làm tương tự như câu thứ nhất.

đ. Vua nhở công an phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ ngay ở quê nhà. (Thánh Gióng)

– Trong đó:

+ Chủ ngữ: vua

+ Vị ngữ: nhở công an phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đến thờ ngay ở quê nhà.

– Thành phần vị ngữ trong câu này không có cấu tạo: từ là kết hợp với cụm từ.

– Từ là không có tác dụng nội chủ ngữ đua với vị ngữ nhớ công ơn … ngay ở quê nhà mà chỉ có tác dụng nội động từ phong với phụ từ Phù Đổng Thiên Vương.

Từ đó, có thể khẳng định câu đ không phải là câu trần thuật đơn có từ là.

e.   Khóc là nhục. Rên, hèn. Van, yếu đuối.

Và dại khờ là những lũ người câm

Trên đường đi như những bóng âm thầm

Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng.

(Tố Hữu)

– Câu thứ nhất: Khóc là nhục. Trong đó:

(+) Chủ ngữ: khóc

(+) Vị ngữ: nhục

+ Cấu tạo của thành phần vị ngữ trong câu: từ là kết hợp với tính từ.

+ Từ là trong câu có tác dụng nội chủ ngữ khác với vị ngữ nhục.

Từ đó, có thể khẳng định đây là câu trần thuật đơn có từ là.

– Câu thứ hai: Rên, hèn

Câu này được tính trong văn bản thơ của Tố Hữu. Ngôn ngữ thơ luôn ngắn gọn, súc tích và có tính biểu đạt cao. Mặc dù không có từ là nhưng Rên, hèn có cấu trúc giống cầu Khóc là nhục – Rện (là) hèn.

+ Trong đó:

(+) Chủ ngữ: lên

(+) Vị ngữ: (là hèn

+ Thành phần vị ngữ trong câu có cấu tạo: một tính từ (từ là bị lược và thay bằng dấu phẩy (,).

Từ đó, có thể khẳng định đây là câu trần thuật đơn có từ là.

– Câu thứ ba: Van, yếu đuối. Câu này tương tự như câu thứ hai, các em tự làm lấy.

– Câu thứ tư: Và dại khờ là những lũ người câm

+ Trong đó:

(+) Chủ ngữ: Dại khờ

(+) Vị ngữ: là những lũ người câm

+ Cấu tạo của thành phần vị ngữ trong câu: từ là kết hợp với một cụm danh từ.

+ Từ là trong câu có tác dụng nội chủ ngữ dại khờ với vị ngữ những lũ người cầm.

Từ đó, có thể khẳng định đây là câu trần thuật đơn có từ là.

2. Bài tập này có hai yêu cầu:

– Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu trần thuật đơn có từ là bài tập 1.

– Xếp những câu đó vào bốn kiểu câu đã học: câu định nghĩa, câu giới thiệu, câu miêu tả, câu đánh giá.

Yêu cầu thứ nhất của bài tập này đã được đáp ứng ở bài tập 1, các em có thể xem lại.

Để xếp được câu đơn trần thuật có từ là vào một trong bốn kiểu câu đã học thì các em cần căn cứ vào vị ngữ của nó. Cụ thể là:

+ Câu định nghĩa: vị ngữ trình bày cách hiểu về sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

+ Câu giới thiệu: vị ngữ có tác dụng giới thiệu sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

+ Câu miêu tả: vị ngữ miêu tả đặc điểm, trạng thái của sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

+ Câu đánh giá: vị ngữ của câu đánh giá thể hiện sự đánh giá đối với sự vật, hiện tượng, khái niệm nói ở chủ ngữ.

a) Câu Hoán dụ… cho sự diễn đạt thuộc kiểu câu định nghĩa.

c) Câu Tre là cánh tay của người nông dân […] thuộc kiểu câu miêu tả.

Câu [..] Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê thuộc kiểu câu miêu tả.

d) Các câu Bồ các là bác chim ri… thuộc kiểu câu giới thiệu.

e. Câu Khóc là nhục thuộc kiểu câu đánh giá.

Câu Và dại khờ là những lũ người cầm thuộc kiểu câu đánh giá.

3. Bài tập này có ba yêu cầu:

– Viết một đoạn văn từ năm đến bảy câu tả một người bạn của em.

– Trong đoạn văn đó phải có ít nhất một câu trần thuật đơn có từ là.

– Tác dụng của câu trần thuật đơn có từ là trong đoạn văn. Trước hết em cần đặt một số câu hỏi tìm ý như:

– Người bạn em định tả tên là gì?

– Đặc điểm về ngoại hình?

– Thành tích trong học tập?

Câu trần thuật đơn có từ là trong đoạn văn thường là câu có tác dụng giới thiệu người bạn hoặc nhận xét, đánh giá kết quả học tập, tu dưỡng của bạn.

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa