Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Vượt thác (Võ Quảng)

img

Hướng dẫn soạn văn 6 – soạn bài Vượt thác (Võ Quảng) – Tài Liệu Chùa

Thuộc mục lục Soạn văn 6 | Soạn văn lớp 6 | Soạn văn 6 Bài 21 | Soạn bài Vượt thác (Võ Quảng) | Tài Liệu Chùa

soạn văn 6 soạn bài Vượt thác (Võ Quảng)
soạn văn 6 soạn bài Vượt thác (Võ Quảng)
Vài nét về tác giả và tác phẩm

Võ Quang sinh ngày 1 tháng 3 năm 1920, tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Ông tham gia cách mạng từ năm 1935; từ năm 1948 – 1955 làm ủy viên Ban Thiếu niên Nhi đồng Trung ương. Ông là nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi, quan tâm đến tâm lý của các em, và dành cho các em nhiều tình cảm. Ông đã tâm sự: “Văn học thiếu nhi có mục đích chủ yếu là giáo dục các em biết sống tốt đẹp, biết cảm thông, biết yêu thương, biết quý trọng cái đẹp, hiểu rõ nghĩa vụ làm người. Nhưng văn học thiếu nhi đúng theo nghĩa của nó thì không phải là những lời giảng dạy khô khan, những lí giải trừu tượng, những chữ, những câu giá lạnh… Nhưng ở mỗi lứa tuổi thiếu nhi phải có những cách thể hiện khác nhau. Lí do vì ở mỗi lứa tuổi các em, tư duy phát triển mỗi khác. Tôi thường chọn viết cho các em những gì tôi yêu thương, quen biết. Tôi hay viết về sự việc ở chốn quê, nơi tôi từng yêu thương từ nhỏ cho đến khi khôn lớn…”. (Trích theo cuốn Nhà văn Việt Nam hiện đại – NXB Hội Nhà văn, 1997).

Và toàn bộ sự nghiệp của ông đã là minh chứng cho quan điểm đó.  Những tác phẩm tiêu biểu: “Chỗ cây đa làng” (1964); “Quê nội” (truyện 1974); “Tảng sáng” (truyện, 1976); “Bài học tốt” (truyện, 1975); “Gà mái hoa” (thơ, 1957); “Thấy cái hoa nở” (thơ, 1962); “Ánh nắng sớm” (1993).

Bài Vượt thác trích từ chương XI của truyện Quê nội, một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của Võ Quảng. Về tác phẩm này, Tô Hoài đã từng nhận xét: “Đã có những truyện dài viết cho các em. Nhưng truyện viết cẩn thận, công phu, có giá trị giáo dục và hay hãy còn hiếm. Quê nội là một trong những truyện hiếm ấy”.

1. Câu hỏi 1 SGK trang 40
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Đọc thật kĩ văn bản, dựa vào trình tự thời gian và không gian trong truyện và ba chặng vượt thác của con thuyền để tìm bố cục của đoạn văn.

b. Gợi ý trả lời

 Bài Vượt thác trích từ chương XI của truyện Quê nội. Truyện viết về cuộc sống ở một làng quê ven sông Thu Bồn (làng Hòa Phát), tỉnh Quảng Nam, miền Trung Trung Bộ vào những ngày sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 và những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đoạn trích Vượt thác miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn qua ba chặng khác nhau. Bố cục của bài được chia làm ba đoạn tương ứng.

Đoạn 1: “Gió nồm vừa thổi… vượt nhiều thác”. Con thuyền qua đoạn sông bằng phẳng trước khi đến chân thác.

Đoạn 2: “Đến phường Rạnh… ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ” miêu tả con thuyền vượt qua đoạn sông có nhiều thác dữ.

Đoạn 3: Đoạn còn lại của truyện tả cảnh con thuyền đã vượt qua thác dữ.

2. Câu hỏi 2 SGK trang 40
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Dựa vào cách chia bố cục ở câu 1, đọc kĩ từng đoạn văn. Ba đoạn văn là ba chặng đường con thuyền vượt thác. Chú ý đến sự thay đổi của cảnh vật qua mỗi chặng đường con thuyền đã đi qua. Đồng thời chú ý đến ngôi kể, ngôn ngữ kể chuyện để xác định vị trí của người kể.

b. Gợi ý trả lời

Cảnh thiên nhiên sông nước trên sông Thu Bồn được miêu tả qua ba chặng đường khác nhau: đoạn sông phẳng lặng trước khi đến chân thác, cảnh đoạn sông có nhiều thác dữ, và đoạn sông êm ả. Cảnh vật cũng đổi thay qua ba chặng đường khác nhau này.

Vị trí quan sát của tác giả là ở trên thuyền “chúng tôi đã đến ngã ba sông” nên có thể nhìn thấy toàn cảnh sông nước và hai bên bờ, và thuyền đi đến đâu thì cảnh vật lại hiện ra đến đó. Con thuyền trở thành ống kính quay cận cảnh, mỗi chặng đường thuyền đi qua đều ghi lại một bức tranh thiên nhiên sống động.

Trước khi đến chân thác, thuyền đi qua đoạn sông phẳng lặng, mở ra một cánh đồng bằng êm đềm, thơ mộng, trù phú với những bãi dâu bạt ngàn, xa tít, với những con thuyền đầy ắp các sản vật: thuyền chở đây cau tươi, dây mây, dầu rái, thuyền chở mít, chở quế.

Hai bên bờ là những chòm cổ thụ mạnh mẽ và dữ dội, trầm ngâm soi bóng dưới nước. Rồi núi cao hiện ra trước mặt như báo hiệu con thuyền chuẩn bị vượt qua khúc sông rộng có nhiều thác dữ.

Đến đoạn sông có nhiều thác dữ thì cảnh vật trở nên dữ dội và mãnh liệt: “Nước từ trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng chảy đứt đuôi rắn”, “Thuyên dùng bằng cứ chực trụt xuống”, “Thuyên cố lấn lên”. Những thác nước lớn, hung dữ từ trên cao chảy xuống như chặn đứng con thuyền, nhưng cuối cùng con thuyền đã vượt qua đoạn sông dữ một cách an toàn để đến với miền đồng ruộng bao la.  Vẫn là thiên nhiên sông nước của dòng sông Thu Bồn ấy, nhưng cảnh sắc ở đây lại hiền hòa và nên thơ. Bao quanh dòng sông là núi cao sừng sững, những cây cổ thụ mọc kề nhau san sát, đan xen rất hài hòa: “Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hổ đám con cháu tiến về phía trước. Qua nhiều lớp núi, đồng ruộng lại mở ra”.

Cảnh vật ở đây đã được nhân hóa, so sánh tạo nên một bức tranh thiên nhiên sông nước có hồn, vừa sống động vừa gợi cảm: “Con thuyền như đang nhớ núi rừng”, “nước phóng xuống”, “dòng sông chảy quanh co”, “những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước”…

Bức tranh thiên nhiên của dòng sông Thu Bồn vừa có đồng bằng bao la, trù phú, vừa có núi cao dữ dội, vừa có thác nước hiểm trở tạo thành một vẻ đẹp vừa thơ mộng, hiền hòa, vừa mạnh mẽ, dữ dội mang nét đặc trưng của miền Trung Trung Bộ.

3, Câu hỏi 3 SGK trang 40
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Đọc lại đoạn hai tả con thuyền vượt thác. Chú ý đến các chi tiết miêu tả ngoại hình, hành động của nhân vật dượng Hương Thư trong cuộc vượt thác, và các hình ảnh so sánh.

b. Gợi ý trả lời

Cảnh con thuyền vượt thác được tác giả miêu tả thật dữ dội. Thuyền phải vượt qua những con nước chảy từ trên cao xuống, mạnh như bị ngắt ra. Những vật dụng cho cuộc vượt thác đã chuẩn bị sẵn sàng: cả ba con sao bằng tre đều bịt sắt đã sẵn sàng, chiếc sào dương Hương Thư bị cong lại; Nước bị cản văng bọt tứ tung, thuyền vùng vằng cứ chực trụt xuống. 

Nhân vật dượng Hương Thư trong cảnh vượt thác được miêu tả từ ngoại hình đến hành động đều toát ra một vẻ đẹp khỏe khoắn, hùng dũng.

Về ngoại hình: dượng Hương Thư cởi trần, như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa. Bề ngoài đó, đã toát lên vẻ đẹp của một hình thể khỏe khoắn vạm vỡ của một người lao động miền sông nước, đã từng xông pha đối mặt với thác dữ nhiều lần.

 Các động tác của nhân vật đều hết sức mau lẹ, là hành động của một người có nhiều kinh nghiệm đi sông nước: có người phóng sào xuống lòng sông nghe một tiếng “soạc”, ghì chặt trên đầu sào, lấy thế trụ lại, rút sào rập ràng nhanh như cắt.

Đoạn văn miêu tả thuyền vượt thác thật dữ dội, hiểm nguy và trên con thuyền ấy dượng Hương Thư là trụ cột chính của con thuyền. Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh nhiều lần khi miêu tả về ngoại hình, hành động của dượng Hương Thư: “Những động tác thả sào, rút sào ráp càng nhanh như cắt” là cách so sánh mượn từ thành ngữ dân gian. | Đặc biệt hơn là lối so sánh về dượng Hương Thư thật độc đáo: “như một pho tượng đồng đúc” thể hiện một nét đẹp khỏe khoắn, gân guốc, vạm vỡ của nhân vật. Và tư thế vượt thác của dượng Hương Thư được so sánh “như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ. Bằng cách ví von này, dượng Hương Thư hiện lên như một hiệp sĩ – một anh hùng lao động với tư thế vừa dũng mãnh, vừa hào hùng trước cảnh thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ của núi rừng. Đó là một tư thế rất đẹp, tư thế quyết tâm chiến thắng thác dữ.

 Tác giả còn cho ta thấy, một dượng Hương Thư khác với lúc vượt thác là khi dượng Hương Thư ở nhà, “nói năng nhỏ nhẹ, tính nết nhu mi, ai gọi cũng vâng vâng dạ dạ”.

Như vậy, tác giả đã cung cấp cho người đọc một cái nhìn toàn diện về nhân vật. Nếu trong công cuộc chiến đấu với thác dữ, dượng Hương Thư hiện lên như một hiệp sĩ oai hùng, dũng mãnh thì trong cuộc sống đời thường, nhân vật lại rất nhu mì, nói năng nhỏ nhỏ, hiền lành.

Bằng cách đối chiếu nhân vật như vậy, dượng Hương Thư trong truyện được miêu tả rất thật, gần gũi với cuộc sống đời thường. Điều đó càng làm nổi bật vẻ đẹp của người lao động trên sông nước.

4. Câu hỏi 4 SGK trang 40
a. Hướng dẫn tìm hiểu

Trong bài văn, nhà văn Võ Quảng đã sử dụng nhiều biện pháp so sánh để nhằm nhấn mạnh ý cần diễn đạt. Vì vậy, cần hiểu được đặc điểm cũng như tác dụng của biện pháp so sánh trong văn bản để trả lời câu hỏi. Đồng thời, đọc thật kĩ đoạn 1 và 3 trong bài văn để thấy được lối so sánh những chòm cổ thụ nhằm biểu đạt nội dung gì?

b. Gợi ý trả lời

Hình ảnh những cây cổ thụ trên bờ sông được tác giả miêu tả 2 lần đoạn đầu và đoạn cuối bài văn hàm chứa nhiều ý nghĩa.

Ở đoạn đầu, khi con thuyền đã vượt qua đoạn sông êm ả, sắp đến chỗ có nhiều thác dữ, thì dòng sông hiện ra những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước” như một dấu hiệu báo trước cho con người chuẩn bị sức lực, trí lực để vượt thác.

Nhưng khi con thuyền đã vượt qua chỗ thác nguy hiểm thì những cây cổ thụ hiện ra một cách yên bình, êm ả: “Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hỗ đám con cháu tiến về phía trước” như thể hiện tinh thần phấn chấn của con người vừa trải qua cuộc chiến đấu nguy hiểm với thác dữ, trở về với niềm tin chiến thắng, tiếp tục đưa con thuyền tiến về phía trước.

Hình ảnh cây cổ thụ trong hai đoạn văn được nhân hóa, So sánh, mang dáng dấp của con người.

Ở đoạn thứ nhất, tác giả đã dùng những cụm từ miêu tả tư thế của con người “dáng mãnh liệt”, “trầm ngâm lặng nhìn xuống nước” để nói về những cây cổ thụ. Biện pháp nhân hóa đã gán tính cách của con người cho những vật vô tri giác.

Vì vậy, ta có thể liên tưởng hình ảnh những cây cổ thụ dáng mãnh | liệt ở đoạn đầu đến hình tượng dượng Hương Thư lúc vượt thác.

Ở đoạn cuối: “Những cây to mọc giữa bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hộ đám con cháu tiến về phía trước”.

Cây to được so sánh như những cụ già; bụi núp xúp là tượng trưng cho đám con cháu. Hình ảnh “cụ già vung tay hổ đám con cháu” khiến ta dễ liên tưởng đến sự ồn ào, có phần hùng hổ của một con người mạnh mẽ, bộc trực. Và “đám con cháu” ở đây phải chăng là thế hệ của chú bé Cù Lao – con trai chú Hai – đã góp phần hỗ trợ sức lực cho thế hệ cha, chú vượt qua thác dữ. Có thể nói, hình ảnh những cây cổ thụ trong bài vừa nói lên nét hoang sơ, trù phú của mảnh đất này, đồng | thời cũng tượng trưng cho bản lĩnh vững vàng của những người lao động miền sông nước Trung Trung Bộ.

5. Câu hỏi 5 SGK trang 40

Bài văn miêu tả cảnh vượt thác của con thuyền trên sông Thu Bồn. Thiên nhiên miền sông nước Trung Trung Bộ hiện ra với một vẻ đẹp hài hòa vừa dữ dội mãnh liệt, vừa hiền hòa thơ mộng. Trên nền cảnh sắc thiên nhiên rộng lớn và hùng vĩ ấy là hình ảnh con người lao động Việt Nam mang vẻ đẹp hùng dũng như những người hiệp sĩ anh hùng trong cuộc sống lao động hàng ngày.

Dựa vào các câu hỏi đã học trong bài, liên hệ kiến thức trong từng câu để có một cái nhìn khái quát về bài. Em có ấn tượng sâu sắc nhất về cảnh vật hoặc con người trong bài, có thể chọn một trong hai hình ảnh ấy để viết lên cảm nhận riêng của bản thân.

Có thể liên hệ cảnh sắc sông nước trong bài với bài học trước Sông nước Cà Mau để bài phát biểu cảm nghĩ thêm sâu sắc.

Mở rộng kiến thức

Nếu nhà văn Võ Quảng mang vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, hiền hòa, thơ mộng và con người lao động như những hiệp sĩ dũng mãnh vùng Trung Trung Bộ vào trong Vượt thác thì Nguyễn Tuân lại mang cảnh vật núi sông Tây Bắc diễm lệ không kém phần dữ dội, con người Tây Bắc anh hùng vào trong Người lái đò Sông Đà.

Dòng Sông Đà hiện ra dưới ngòi bút tài hoa của nhà văn Nguyễn Tuân mang vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng: Con Sông Đà tuôn dài, tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban, hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân. Sông Đà cũng hiện ra hiểm trở và dữ dội với các thác nước, cảnh bờ đá dựng vách thành, với những hòn đá ngỗ ngược dàn trận chỉ chực nuốt bất cứ con thuyền nào đi qua.

Dưới đây là một trích đoạn đặc sắc trong bài Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân… Còn xa lắm mới đến cái thác dưới. Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại réo to lên. Tiếng nước thác đá nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như khiêu khích, giọng gắn mà chế nhạo (…) Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt trắng xóa cả một chân giời đá. Đá ở đây từ ngàn năm vẫn mai phục hết trong lòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhỏ vào đường ngoặt sóng là một số hòn bên nhổm cả dậy để cổ lấy thuyền. Mặt hòn đá nào trông cũng ngỗ ngược, hòn đá nào cũng nhăn nhúm, méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này (…)

Ông đó hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình. Mặt nước hò la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gẫy cán chèo võ khí trên cánh tay mình. Sóng nước như thế quân liều mạng vào sát nách mà đá trái mà thúc gối vào bụng và hông thuyền. Có lúc chúng đội cả thuyền lên. Nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng ông đò đòi lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt (…).

Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt, phải phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật. Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thân sống thân đá. Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này (…).

Thế là hết thác, Dòng sông vặn mình vào một cái bến cát có hang lạnh. Sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ. Sông nước lại thanh bình. Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn tán về cá anh vũ cá dầm xanh, về những cái hầm cá hang cá mùa khô nổ những tiếng to như mìn bộc phá rồi cá túa ra đầy tràn ruộng. Cũng chả thấy ai bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi cửa ải nước đủ tướng dữ quân tợn vừa rồi. Cuộc sống của họ là ngày nào cũng chiến đấu với Sông Đà dữ dội, ngày nào cũng giành lấy cái sống từ tay những cải thác, nên nó cũng không có gì là hồi hộp đáng nhớ… Họ nghĩ thế, lúc ngừng chèo. (…).

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa