Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

Hướng dẫn soạn văn 12 – Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu) – Tài Liệu Chùa

Thuộc mục lục Soạn văn 12 | Soạn văn lớp 12 | Soạn văn 12 Tuần 24 | Soạn bài Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu) | Tài Liệu Chùa

 

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

Tác giả

Xem SGK. Về tác giả Nguyễn Minh Châu (1930 – 1989), cần chú ý những điểm sau:

– Nguyễn Minh Châu là nhà văn có bản lĩnh và có tài năng. Ông là nhà văn có ý thức về ngòi bút của mình, luôn trăn trở, tìm tòi đổi mới cách viết cũng như phát hiện những điều mới mẻ, có ý nghĩa trong cuộc sống để thể hiện. Vì vậy, tác phẩm của ông thường là những truyện, những nhân vật “có vấn đề”, gây được sự chú ý trong người đọc. Với các tập truyện ngắn Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành (1983), Bến quê (1985), Chiếc thuyền ngoài xa (1987), Cỏ lau (1989), Nguyễn Minh Châu được coi là một trong những cây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi mới.

Nguyễn Minh Châu viết cả tiểu thuyết và truyện ngắn nhưng được dư luận chú ý nhiều hơn là ở truyện ngắn và đó cũng là thể loại thành công hơn, được coi là sở trường của nhà văn. Là cây bút có nhiều trải nghiệm trong cuộc sống – cuộc sống người lính ở chiến trường cũng như cuộc sống của người dân sau chiến tranh, Nguyễn Minh Châu đã dựng lên những bức tranh góc cạnh, có chiều sâu, có sức khái quát cao về cuộc sống đa diện, nhiều chiều luôn vận động và phát triển. Những “bức tranh” ấy rất giàu chất sống hiện thực nhưng lại thấm đẫm “chất triết lí cuộc đời” của Nguyễn Minh Châu khiến người đọc phải suy ngẫm, như các truyện: Bức tranh, Bến quê, Cỏ lau, Chiếc thuyền ngoài xa,…

– Năm 2000, nhà văn Nguyễn Minh Châu được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Tác phẩm

Truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa in đậm phong cách tự sự – triết lí của Nguyễn Minh Châu. Với ngôn từ dung dị của đời thường, truyện kể lại chuyến đi thực tế của một nghệ sĩ nhiếp ảnh và những chiêm nghiệm sâu sắc của ông về nghệ thuật và cuộc đời.

Đọc văn bản

Văn bản tuy được lược bớt một số đoạn nhưng vẫn còn dài. Tuy vậy, anh (chị) vẫn cần đọc một lần toàn văn bản in trong SGK để nắm được diễn biến của mạch truyện, có cảm nhận chung về tác phẩm và các nhân vật trong truyện – đặc biệt là người đàn bà vùng biển, lão đàn ông độc ác (chồng của người đàn bà). Sau đó, đọc kĩ và suy nghĩ về ý nghĩa hàm chứa trong các đoạn sau đây:

– Đoạn kể về nhân vật “tôi” (người nghệ sĩ nhiếp ảnh) chụp được một cảnh đẹp tuyệt đỉnh trời cho: cảnh chiếc thuyền lưới vó hiện ra trên biển sớm mờ sương.

– Đoạn kể về lão đàn ông đánh vợ tàn bạo trên bãi cát và đứa con trai chạy đến cứu mẹ.

– Đoạn thuật lại câu chuyện của người đàn bà ở tòa án huyện.

Tìm hiểu văn bản

Phát hiện thứ nhất của người nghệ sĩ nhiếp ảnh: vẻ đẹp của “chiếc thuyền ngoài xa”.

Phát hiện thứ nhất của người nghệ sĩ nhiếp ảnh đầy thơ mộng. Anh đã “phục kích” mấy buổi sáng để “chộp” được một cảnh thật ưng ý. Giây phút ấy đã tới, đôi mắt nhà nghề của người nghệ sĩ đã phát hiện ra một vẻ đẹp “trời cho” trên mặt biển mờ sương, vẻ đẹp mà cả đời bấm máy có lẽ anh chỉ có diễm phúc bắt gặp được một lần: “…trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù màu trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. Tất cả khung cảnh ấy nhìn qua những cái mắt lưới… toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp… tôi tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự hoàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”. Niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ chính là cái hạnh phúc của khám phá và sáng tạo, của sự cảm nhận cái đẹp tuyệt diệu. Dường như trong hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa giữa trời biển mờ sương, anh đã bắt gặp cái tận Thiện, tận Mĩ, thấy tâm hồn mình như được gột rửa, trở nên thật trong trẻo, tinh khôi bởi cái đẹp hài hòa, lãng mạn của cuộc đời. Nhưng đây chỉ là vẻ đẹp của “chiếc thuyền ngoài xa” trên biển sớm mờ sương.

Phát hiện thứ hai của người nghệ sĩ nhiếp ảnh: sự thực bên trong chiếc thuyền.

Phát hiện thứ hai của người nghệ sĩ nhiếp ảnh lại đầy nghịch lí, nó bất ngờ và trớ trêu như trò đùa quái ác của cuộc sống. Phùng đã từng có “cái khoảnh khắc hạnh phúc tràn ngập tâm hồn mình do cái đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh vừa mang lại”, anh đã từng chiêm nghiệm “bản thân cái đẹp chính là đạo đức”, vậy mà hóa ra đằng sau cái đẹp “toàn bích, toàn thiện” mà anh vừa bắt gặp trên mặt biển xa lại chẳng phải là “đạo đức”, là “chân lí của sự hoàn thiện”. Anh đã chứng kiến từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như trong mơ ấy bước ra một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi và cam chịu; một lão đàn ông thô kệch, dữ dằn, độc ác, coi việc đánh vợ như một phương cách để giải tỏa những uất ức, khổ đau. Phùng đã từng là người lính cầm súng chiến đấu để có vẻ đẹp thanh bình của thuyền biển mênh mông, anh không thể chịu được khi chứng kiến cảnh lão đàn ông đánh vợ một cách vô lí và thô bạo. Nhưng anh chưa kịp xông ra thì thằng Phác, con lão đàn ông, đã kịp tới để che chở cho người mẹ đáng thương. Chỉ đến lần thứ hai, khi lại phải chứng kiến cảnh ấy, Phùng mới thể hiện được bản chất người lính không thể làm ngơ trước sự bạo hành của cái ác. Phùng cay đắng nhận thấy những cái ngang trái, xấu xa, những bi kịch trong gia đình thuyền chài kia đã là thứ thuốc rửa quái đản làm những thước phim huyền diệu mà anh dày công chụp được bỗng hiện hình thật khủng khiếp ghê sợ. Hóa ra đằng sau cái vẻ đẹp thơ mộng của “chiếc thuyền ngoài xa” trên biển sớm mờ sương lại là một sự thực tàn nhẫn của bi kịch gia đình thuyền chài mà trong đó nạn bạo hành phụ nữ đã xảy ra như cơm bữa. Đằng sau cái vẻ đẹp bên ngoài ấy mới là sự thực của cuộc đời, một sự thực trần trụi, khắc nghiệt mà bây giờ Phùng mới thấy, mới nhận ra một cách sâu sắc thấm thía. Cái vẻ đẹp nhìn từ xa, từ bên ngoài ấy nhiều khi thường đánh lừa ta là như vậy.

Câu chuyện của người đàn bà ở tòa án huyện: nguyên nhân của “nghịch lí”.

Câu chuyện của người đàn bà làng chài ở tòa án huyện là câu chuyện về sự thật cuộc đời, nó giúp những người như Phùng và Đầu hiểu được nguyên do của những điều tưởng như vô lí. Bên ngoài, đó là một người đàn bà quá nhẫn nhục, cam chịu, bị chồng thường xuyên hành hạ, đánh đập thật khốn khổ “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”, vậy mà vẫn nhất quyết gắn bó với lão đàn ông vũ phu ấy. Chỉ qua những lời giãi bày thật tình của người mẹ đáng thương đó mới thấy nguồn gốc mọi sự chịu đựng, hi sinh của bà là tình thương vô bờ đối với những đứa con: “… đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sắp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa… phải sống cho con chứ không thể sống cho mình…”. Nếu hiểu sự việc một cách đơn giản, chỉ cần yêu cầu người đàn bà bỏ chồng là xong. Nhưng nếu nhìn vấn đề một cách thấu suốt sẽ thấy suy nghĩ và xử sự của bà là không thể khác được. Trong khổ đau triền miên, người đàn bà ấy vẫn chắt lọc được những niềm hạnh phúc nhỏ nhoi: “Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no…”, “trên thuyền cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống hòa thuận, vui vẻ”; “Ông trời sinh ra người đàn bà là để đẻ con, rồi nuôi con cho đến khi khôn lớn…”. Qua câu chuyện của người đàn bà càng thấy rõ: không thể dễ dãi, đơn giản trong việc nhìn nhận mọi sự việc, hiện tượng của cuộc sống, bởi con người luôn luôn là một thực thể phong phú, phức tạp, nhiều khi lại còn bí ẩn đối với chúng ta, ngay cả những người lao động nghèo như người đàn bà vùng biển này.

Nêu cảm nghĩ về các nhân vật trong truyện: Câu này anh (chị) tự làm theo cảm nhận riêng của mình.

Cách xây dựng cốt truyện của Nguyễn Minh Châu trong tác phẩm.

Ở Chiếc thuyền ngoài xa, nét độc đáo trong xây dựng cốt truyện của Nguyễn Minh Châu là cách tạo tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống. Ở truyện này, tác giả đã tạo được nhiều tình huống truyện như thế, đưa người đọc từ tình huống truyện này sang tình huống truyện khác, vừa nối tiếp nhau trong mạch truyện lại vừa bất ngờ, đột ngột, giúp họ nhận ra bản chất của sự việc một cách thú vị, thấm thía để hiểu sâu sắc chủ đề của tác phẩm. Đó là các tình huống sau đây:

– Phùng phát hiện ra vẻ đẹp của “chiếc thuyền ngoài xa” trên biển sớm mờ sương.

– Phùng lại phát hiện ra tiếp theo sau đó là sự thật tàn nhẫn bên trong chiếc thuyền.

– Câu chuyện của người đàn bà ở tòa án huyện đã nói rõ nguyên nhân của “nghịch lí” đó.

Các tình huống truyện, cứ thế, nối tiếp nhau trong mạch truyện, và được Nguyễn Minh Châu đẩy lên cao trào, ngày càng xoáy sâu hơn nữa để phát hiện tính cách con người, phát hiện sự thật cuộc đời.

Ngôn ngữ người kể chuyện và ngôn ngữ nhân vật trong truyện.

Ngôn ngữ người kể chuyện và ngôn ngữ nhân vật trong truyện ngắn này cũng rất đáng chú ý. Người kể chuyện ở đây là nhân vật Phùng, hay nói đúng hơn đó là sự hóa thân của tác giả vào nhân vật Phùng. Việc chọn người kể chuyện như thế đã tạo ra một điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cường khả năng chân thật, giàu sức thuyết phục. Ngôn ngữ các nhân vật phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người: giọng điệu lão đàn ông thật thô bỉ, tàn nhẫn với những từ ngữ đầy vẻ tục tằn, hung bạo; những lời của người đàn bà thật dịu dàng và xót xa khi nói với con, thật đớn đau và thấu trải lẽ đời khi nói về thân phận của mình, những lời của Đẩu ở tòa án huyên rõ là giọng điệu của một người tốt bụng, nhiệt thành,… Việc sử dụng ngôn ngữ rất linh hoạt, sáng tạo như thế đã góp phần khắc sâu thêm chủ đề – tư tưởng của truyện ngắn.

Cuối cùng, đọc kĩ phần Ghi nhớ trong SGK để nắm vững bài học.

LUYỆN TẬP

Nhân vật nào trong truyện Chiếc thuyền ngoài xa để lại cho anh (chị) ấn tượng sâu sắc nhất? Vì sao? Gợi ý: Câu này tùy thuộc vào cảm nhận riêng và sự lựa chọn của

từng người. Anh (chị) nêu nhân vật và nói rõ lí do vì sao nhân vật ấy để lại cho mình ấn tượng sâu sắc nhất.

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa