Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi)

Hướng dẫn soạn văn 12 – Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) – Tài Liệu Chùa

Thuộc mục lục Soạn văn 12 | Soạn văn lớp 12 | Soạn văn 12 Tuần 23 | Soạn bài Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) | Tài Liệu Chùa

ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

Tác giả

Xem SGK. Về tác giả Nguyễn Thi (1928 – 1968), cần chú ý những điểm sau đây:

– Nguyễn Thi là một trong những cây bút văn xuôi hàng đầu của văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì chống Mĩ, thuộc thế hệ nhà văn – chiến sĩ của nền văn học nhân dân từ sau Cách mạng tháng Tám. Trong cuộc tổng tấn công Mậu Thân 1968, ông đã hi sinh anh dũng ở mặt trận Sài Gòn, giữa lúc tài năng được khẳng định và phát triển mạnh mẽ.

– Nguyễn Thi quê ở miền Bắc nhưng đã gắn bó sâu nặng với nhân dân miền Nam và thực sự xứng đáng với danh hiệu Nhà văn của người nông dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Nhân vật tiêu biểu nhất của ông là những người nông dân ở vùng đất này, những con người bản chất vừa hồn nhiên, bộc trực, trung hậu vừa có lòng căm thù giặc sâu sắc, vô cùng gan góc, sẵn sàng hi sinh vì quê hương, vì độc lập, tự do của Tổ quốc – những con người mang “chất Út Tịch”, dường như sinh ra để cầm súng giết giặc, mang một sức mạnh tinh thần to lớn, một vẻ đẹp đặc biệt của Việt Nam: Người mẹ cầm súng hay Những đứa con trong gia đình tranh nhau tòng quân đánh giặc,…

– Ngòi bút Nguyễn Thị có khả năng thâm nhập rất sâu vào đời sống nội tâm của nhân vật để phân tích và diễn tả chính xác những quá trình tâm lí tinh vi của con người. Văn Nguyễn Thi vừa giàu chất sống hiện thực, đầy những chi tiết dữ dội, ác liệt của chiến tranh, vừa đàm thắm chất trữ tình với một ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, đậm chất Nam Bộ, có khả năng tạo nên những nhân vật có cá tính mạnh mẽ.

– Năm 2000, nhà văn Nguyễn Thi được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. B. Tác phẩm

Những đứa con trong gia đình là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của Nguyễn Thi, được viết ngay trong những ngày chiến đấu ác liệt khi ông công tác với tư cách là một nhà văn – chiến sĩ ở tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng.

Đọc văn bản

– Đọc toàn văn bản truyện đã trích in trong SGK để nắm được dòng hồi tưởng của nhân vật Việt, qua đó hiện lên các nhân vật khác như chú Năm, má Việt và chị Chiến; có cảm nhận chung về cái gia đình nông dân này và “những đứa con trong gia đình” đó.

– Tiếp theo cần đọc kĩ để tìm hiểu nội dung, ý nghĩa và vẻ đẹp nghệ thuật của các đoạn sau đây:

+ Đoạn Việt và Chiến tranh nhau ghi tên tòng quân.

+ Đoạn diễn tả cuộc đối thoại giữa hai chị em Chiến – Việt trong đêm trước ngày nhập ngũ.

+ Đoạn tả cảnh buổi sáng hôm sau hai chị em khiêng bàn thờ mẹ gửi bên chú Năm.

Khi đọc các đoạn trên đây, cần chú ý đến tính cách hai nhân vật Chiến và Việt, và nghệ thuật diễn tả tâm lí nhân vật tinh tế của tác giả qua ngôn ngữ đối thoại và hành động, ý nghĩ của từng nhân vật.

Tìm hiểu văn bản

Nghệ thuật kể chuyện đặc sắc

Truyện được kể chủ yếu qua hồi ức của nhân vật Việt bị thương nặng nằm lại ở chiến trường. Vì thế truyện được kết cấu theo diễn biến của trí nhớ và những ý nghĩ của nhân vật này khi đứt khi nối sau những lần ngất đi rồi tỉnh lại. Cũng vì thế, truyện có màu sắc tình cảm cảm xúc đậm đà, tươi tắn, cảm động và hết sức linh hoạt, không phụ thuộc trật tự thời gian tự nhiên, đi từ những chi tiết ngẫu nhiên của hiện thực trên chiến trường mà gợi liên tưởng đến quá khứ khi gần khi xa, từ chuyện này sang chuyện khác. Đây là hồi ức và liên tưởng của một cậu thiếu niên nông thôn Nam Bộ vốn gắn bó với quê hương, gia đình mình bằng rất nhiều kỉ niệm cụ thể về chị, về chú Năm, về má, về cha… (Chẳng hạn khi tỉnh lại lần thứ hai, Việt nghe thấy tiếng ếch nhái. Từ âm thanh ấy, nhớ đến những đêm hai chị em đi bắt ếch. Lại nhớ chú Năm sang lấy ếch về nhậu và phân xử cuộc tranh chấp giữa hai chị em (tranh công bắt nhiều, bắt ít). Nhớ chú Năm tất nghĩ đến cuốn sổ ghi công trạng gia đình của chú. Tỉnh lại lần khác nhớ đến gói cơm, bình nước nhưng tay đau không với lấy được, lại nghĩ đến đồng đội đang đi tìm mình ở đâu đó. Rồi tiếng xe bọc thép, tiếng pháo giặc nổ gần bắt tâm trí quay về hiện tại: giặc có thể tới. Từ đó ngẫm nghĩ về cái chết và mối thù quân giặc. Bỗng có tiếng chim cu gáy đâu đây. Lại nhớ đến những lần ở nhà đi bắn chim bằng cái ná thun. Rồi nghĩ đến ngày đi bộ đội vẫn đem theo cái ná thun. Nhớ chuyện đi bộ đội thì không thể không nghĩ đến cái chết của má (Việt đi bộ đội ngay sau khi má mất). Từ má lại nghĩ đến cha. Và một kỉ niệm không thể quên được là lúc hai chị em giành nhau tòng quân và cuộc đối thoại với chị đêm trước ngày nhập ngũ vv…).

Qua những hồi ức và những liên tưởng như thế, các thành viên trong gia đình được lần lượt giới thiệu cứ hiện dần ra ngày một rõ nét, đồng thời bản thân nhân vật người kể chuyện cũng tự thể hiện ngày càng đầy đủ cá tính và tính cách của mình.

Truyền thống của một gia đình

Tác phẩm kể chuyện một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống yêu nước, căm thù giặc, thủy chung son sắt với quê hương, cách mạng. Truyền thống đó được thể hiện trong chi tiết đặc sắc, hàm chứa ý nghĩa: cuốn sổ gia đình có ghi đủ tội ác giặc đối với gia đình và chiến công của các thành viên trong gia đình – một cuốn “gia phả chống Mĩ”. Ba má bị giặc giết, những đứa con trong gia đình là Việt và Chiến vẫn giữ được truyền thống yêu nước, cách mạng, lại được chú Năm tận tình cưu mang, chăm sóc, đã cùng lên đường đi đánh giặc để trả thù cho ba má và bảo vệ quê hương, đất nước. Truyền thống đó đã gắn bó họ với nhau trong gia đình và đất nước (cảnh chú Năm và hai cháu Việt, Chiến trước lúc lên đường nhập ngũ), giúp họ lập nên chiến công trong công cuộc chống Mĩ. Chính sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, yêu cách mạng, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Phân tích và so sánh tính cách hai nhân vật Chiến và Việt.

Gợi ý: Ở đây chỉ gợi những ý chính, anh (chị) dựa vào những ý đó phân tích sâu hơn, và nhất là minh họa bằng những dẫn chứng trong tác phẩm.

a) Chiến có những nét giống mẹ. Không phải ngẫu nhiên mà Việt thấy chị giống má (trong cái đêm trò chuyện trước ngày nhập ngũ). Giống ở tính gan góc và chăm chỉ (chi tiết đánh vần cuốn sổ gia đình của chú Năm vv…). Giống ở tính đảm đang tháo vát (tính toán thu xếp việc nhà đâu vào đấy trước khi lên đường khiến Việt và cả chú Năm phải phục vv…).

Tuy vẫn có lúc rất “trẻ con” (tranh công bắt ếch, tranh công bắn tàu giặc, tranh đi tòng quân với em) nhưng vẫn nhớ mình là chị (nhường em tất cả, thương em, lo cho em). Và đúng là một cô gái (chi tiết luôn luôn có cái gương trong túi vv…).

b) Việt là cậu con trai mới lớn lên. Tính ngây thơ trẻ con rất rõ: thích giành phần hơn với chị, hiếu động, thích bắt ếch, câu cá, bắn chim, đi bộ đội vẫn đem theo cái ná thun. Thương chị theo cách trẻ con: giấu chị, sợ mất chị, tất cả mọi lo toan đều phó thác cho chị, chưa biết lo nghĩ gì nhiều, chỉ biết đi đánh giặc trả thù cho ba má vv…

c) Cần đi sâu phân tích đoạn diễn tả cuộc đối thoại giữa hai chị em Việt đêm trước ngày lên đường và cảnh buổi sáng hôm sau khiêng bàn thờ mẹ gửi bên chú Năm. Tính cách, cá tính hai chị em được khắc họa rất sinh động và cảm động qua cuộc đối thoại này. Cùng thương má, cùng mang mối thù của má, cùng quyết tâm giết giặc, nhưng chị ra chị, em ra em, con gái ra con gái, con trai ra con trai, cũng có chất “trẻ con”, nhưng một đằng làm ra người lớn, một đằng vẫn vô tân vô tính…

Đoạn văn rất có không khí. Một không khí thiêng liêng trước giờ lên đường. Đặc biệt cảm động là đoạn tả chị em Việt khiêng bàn thờ má. Mối thù, tình mẹ trở thành một khối lượng cụ thể trên vai hai chị em. Và chưa bao giờ Việt thấy thương chị như vậy. Đây là một trong những đoạn văn hay nhất của thiên truyện ngắn: “Nào, đưa má sang ở tạm bên nhà chú, chúng con đi đánh giặc trả thù cho ba má, đến chừng nước nhà độc lập con lại đưa má về. Việt khiêng trước, chị Chiến khiêng bịch bịch phía sau. Nghe tiếng chân chị, Việt thấy thương chị lạ. Lần đầu tiên Việt mới thấy lòng mình rõ như thế. Còn mối thù thằng Mĩ thì có thể rờ thấy được, vì nó đang đè nặng ở trên vai”.

Chất sử thi của thiên truyện

Tuy là câu chuyện về những đứa con trong gia đình, nhưng truyện đã đề cập đến vấn đề cốt tử của quốc gia dân tộc lúc bấy giờ: đó là vận mệnh của đất nước trước nạn ngoại xâm, mà kẻ thù ở đây đã từng chiếm đóng, tàn sát dã man đồng bào ta, quê hương, xóm làng ở miền Nam. Qua thiên truyện, tác giả muốn nói lên một sự thực – cũng là một điều kì diệu: lòng yêu nước, ý thức dân tộc đã thấm sâu đến từng người con trong gia đình bình thường nhất (mà gia đình là tế bào của xã hội, của quốc gia dân tộc) khiến họ có một khao khát chảy bỏng là được chiến đấu giết giặc để bảo vệ độc lập và thống nhất cho Tổ quốc. Cả một thế hệ trẻ như Việt và Chiến đã lên đường đi đánh Mĩ như đi trẩy hội mùa xuân, hồn nhiên vô tư, tạo ra một sức mạnh to lớn để chiến thắng kẻ thù, vì trên vai họ, có cả thù nhà và nợ nước. Chất sử thi ở đây không được nói lên bằng những hình ảnh biểu trưng như Rừng xà nu, nó là chất sử thi từ trong cuộc sống đời thường, chính vì thế mà càng suy ngẫm càng thấm thía, càng đáng trân trọng.

Cuối cùng, đọc kĩ phần Ghi nhớ trong SGK để nắm vững bài học.

LUYỆN TẬP

Đây là một đoạn văn rất có không khí. Tác giả dựng đối thoại hay, sinh động, ngôn ngữ đối thoại rất phù hợp với từng nhân vật, bộc lộ rõ tính cách và cá tính của từng người (Việt và Chiến). Anh (chị) đọc kĩ đoạn đối thoại để phân tích theo yêu cầu của bài tập. (Có thể tham khảo mục c trong câu 3 trên đây).

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa