Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem : Ad Clicks : Ad người đã xem :

WEBSITE TẢI TÀI LIỆU NHIỀU NGƯỜI TIN TƯỞNG NHẤT VIỆT NAM

Người trong bao (Sê-khốp)

img

Hướng dẫn soạn văn 11 – soạn bài Người trong bao (Sê-khốp) – Tài Liệu Chùa

Thuộc mục lục Soạn văn 11 | Soạn văn lớp 11 | Soạn văn 11 Tuần 27  | Soạn bài Người trong bao (Sê-khốp) | Tài Liệu Chùa

Soạn văn 11 soạn bài Người trong bao
Soạn văn 11 soạn bài Người trong bao

Gợi ý trả lời câu hỏi

Câu 1:

a) Chân dung Bê-li-cốp được cụ thể hoá bằng những nét vẽ thật rõ nét, kì quái và dần được bổ sung, tô đậm thêm. Với cặp kính đen trên gương mặt nhợt nhạt, nhỏ bé, choắt lại như mặt chồn, hắn nổi tiếng vì cách ăn mặc, phục sức khác người: Tất cả đều để trong bao, mang bao, cho vào bao: giày, ủng, kính, ô,… Đến ý nghĩ của mình, y cũng cố giấu vào bao. Ý không bao giờ dám có ý kiến riêng về bất cứ một vấn đề nhỏ, to nào. 

Từ đó, nhà văn khái quát khát vọng mãnh liệt – kì dị của Bê-licốp: Thu mình vào trong một cái vỏ, tạo cho mình một thứ bao có thể ngăn cách, bảo vệ hắn khỏi những ảnh hưởng, tác động của cuộc sống bên ngoài.

Sống với mọi người, giữa mọi người trong môi trường xã hội, trong một trường học, khát vọng ấy càng trở nên khó hiểu, trái khoáy, lập dị.

Một đặc tính khác của Bê-li-cốp là nhút nhát, ghê sợ hiện tại nhưng lại ngợi ca, tôn sùng quá khứ (say mê tiếng Hi Lạp cổ là một ví dụ tiêu biểu).

Bê-li-cốp chỉ thích sống theo những thông tư, chỉ thị một cách máy móc, giáo điều, khuôn rập như cái máy vô hồn,… Tính cách kì quái của Bê-li-cốp được tác giả đẩy lên cao hơn nữa với khá nhiều dẫn chứng sinh động trong cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày (buồng ngủ, quan hệ với bạn đồng nghiệp, cả tình yêu đầu tiên muộn mằn của y với Va-ren-ca,…).

Cô độc và luôn luôn lo lắng, sợ hãi, sợ tất cả. Lời nói cửa miệng của Bê-li-cốp: “sợ nhớ lại xảy ra chuyện gì” góp phần khắc hoạ tính cách hèn nhát, quái đản của y.

Chính vì kiểu sống và tính cách như thế cho nên tình yêu muộn mằn với Va-ren-ca, khi y đã ngoài bốn mươi tuổi, vẫn không thành, cũng là điều dễ hiểu.

Bản thân Bê-li-cốp lại luôn luôn thoả mãn, luôn hài lòng với lối sống cổ lỗ, hủ lậu, kì quái của mình. Y cho rằng sống như mới là sống, làm việc như mới là làm việc, mới là người có trách nhiệm, là công dân tốt của nhà nước, là viên chức mẫn cán đối với cấp trên. Đó là lẽ sống, lối sống, triết lí sống tự nhiên của y. Bê-li-cốp tự nguyện, tự giác tuân thủ nghiêm túc và thường xuyên lối sống trong bao đó. Ý không hề biết và không thể biết mọi người nghĩ về y, sợ y, chế giễu y, khinh ghét y, ghê tởm y như thế nào. Cái đáng lưu ý nhất trong tính cách của Bê-li-cốp, cái làm cho y trở nên kì quái nhất, cô độc nhất chính là ở chỗ đó.

Bê-li-cốp luôn tự tin ở cách sống đúng mực của mình. Y rất ngạc nhiên và không thể chịu được cách sống của chị em Va-ren-ca. Y càng ngạc nhiên đến hoảng hốt vì lại có thể có người vẽ bức tranh châm biếm chế giễu tình yêu đầu trong sạch và chân thành nhất của y. Không hiểu vì sao để đáp lại thành ý của y, cái anh chàng Cô-va-len-cô lại có thể đối xử thô bạo, bất nhã với y đến như vậy ?!

Quả thật, Bê-li-cốp không hiểu mọi người xung quanh, không hiểu xã hội, cuộc sống đương thời. Y cứ nhởn nhơ, tự nhiên đắm chìm trong quá khứ, trong những xác tín cực kì lạc hậu, đen tối như cặp kính đen luôn gắn với đôi mắt nhỏ. Bê-li-cốp quả thật là một con người lạc lõng, cô độc, kì quái, khủng khiếp với chân dung và tính cách của y.

b) Có thể khái quát con người và tính cách của Bê-li-cốp bằng những hình ảnh, từ ngữ: hèn nhát, cô độc, máy móc, giáo điều, thu mình trong bao, trong vỏ ốc và cảm thấy yên tâm, sung sướng, hạnh phúc, mãn nguyện trong đó.

Đó là kiểu người trong bao, lối sống trong bao tính cách trong bao hay người mang vỏ ốc.

c) Lối sống và con người Bê-li-cốp đã ảnh hưởng nạnh mẽ và dai dẳng đến lối sống và tinh thần của anh chị em trong trong nơi y làm việc, trong cả thành phố nơi y sống. Mọi người ghét, sợ y, tránh xa y, không muốn dây với y.

Đôi khi có một số người cũng muốn tò mò thử thay đổi cách sống của y bằng cách gán ghép y với Va-ren-ca… Nhưng chẳng ăn thua gì ! Có người như Cô-va-len-cô khinh ghét ra mặt, mắng thẳng vào mặt Bê-li-cốp, gây gổ với y, to tiếng với y, đẩy y ngã lăn xuống cầu thang,…

Xét đến cùng, tất cả những việc làm đó đều không những không thể thay đổi, biến đổi cách sống, tính cách của Bê-li-cốp mà ngược lại, còn luôn bị tính cách ấy, lối sống ấy đầu độc, làm cho sợ hãi, ám ảnh tinh thần mọi người suốt mười lăm năm trời, cho đến tận khi Bê-li-cốp chết.

Nhưng đáng buồn thay, ngay sau đó, lối sống Bê-li-cốp, tính cách Bê-li-cốp lại vẫn tiếp tục xuất hiện và gây ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống hiện tại và tương lai của cả dân thành phố, không tài nào thoát ra được.

Vì sao vậy ? Vì Bê-li-cốp đầu chỉ là một tác nhân kì quái, cổ hủ nhất, tầm thường, dung tục nhất, mà toàn bộ hình ảnh con người y, tính cách y chính là điển hình cho một kiểu người, một hiện tượng xã hội đã và đang tồn tại: trong cuộc sống của một bộ phận trí thức Nga. Bê-li-cốp có phải chỉ là một cá nhân cực kì quái đản, vô tiền khoáng hậu không ? Không ! Bê-li-cốp chính là con đẻ, là hệ quả của chế độ phong kiến chuyên chế đang phát triển mạnh trên con đường tư bản hoá ở nước Nga cuối thế kỉ XIX. Tính cách, lối sống và kiểu người như Bê-li-cốp chỉ có thể chấm dứt, hoặc thay đổi tận gốc cùng với cả xã hội với một cuộc cách mạng xã hội mà thôi!.

Rõ ràng, Bê-li-cốp là một tính cách điển hình, một nhân vật độc đáo, sản phẩm sáng tạo nghệ thuật của thiên tài Se-khốp.

Câu 2: Bê-li-cốp chết một cách bất ngờ, gây cho mọi người trong trường, trong thành phố nơi y sống và làm việc không ít ngạc nhiên.

Cái chết của Bê-li-cốp không chỉ là một chi tiết quan trọng mà còn là một biện pháp nghệ thuật, Se-khốp dùng để đẩy tính cách nhân vật lên tới đỉnh cao (như trong truyện ngắn Cái chết của một viên chức). Xét về mặt lôgíc, đó là cái chết tất yếu. Bê-li-cốp với tạng người, cách sống của y, dẫn đến cái chết như thế là lôgíc. Nhất là với cái chết, với việc được nằm vĩnh viễn trong quan tài, cuối cùng Bê-li-cốp đã tìm được cho mình cái bao tốt nhất, bền vững nhất. Đó vẫn là mong muốn thành thực nhất của y.

– Thái độ, tình cảm của mọi người đối với Bê-li-cốp, khi y còn sống: sợ hãi, căm ghét, bị ám ảnh sâu sắc; khi y chết: cảm thấy thoát khỏi gánh nặng, thấy nhẹ nhàng, thoải mái.

– Nhưng chưa được bao lâu, cuộc sống lại diễn ra như cũ, như khi Bê-li-cốp còn sống: nặng nề, mệt nhọc, vô vị, tù túng,…

–  Từ đó, nhà văn khái quát ảnh hưởng, tác động dai dẳng, nặng nề của kiểu người Bê-li-cốp, lối sống Bê-li-cốp đã ám ảnh, đầu độc bầu không khí trong sạch, lành mạnh của văn hoá, đạo đức và tiến bộ xã hội nước Nga đương thời như thế nào.

– Cái chết của cá nhân Bê-li-cốp là tất yếu, dù có gây ít nhiều sự bất ngờ trong lòng những người đang sống quanh y và người đọc.

– Hiện tượng, lối sống, kiểu người Bê-li-cốp còn sống lâu dài như một hiện tượng xã hội mang tính phổ biến rộng rãi, mang tính quy luật trong lịch sử phát triển của xã hội loài người.

Ý nghĩa điển hình, khái quát sâu rộng của hình tượng Bê-li-cốp, ý nghĩa triết học, biểu tượng chi tiết cái chết của Bê-li-cốp là ở đó.”

Câu 3: a) Hình ảnh cái bao là một trong những sáng tạo độc đáo của tác giả. Nó có thể bao hàm và gợi ra cho người đọc những ý nghĩa sau:

– Nghĩa đen (gốc): vật dùng để bao, gói, đựng đồ vật, hàng hoá,… hình túi, hình hộp,…

– Nghĩa bóng (chuyển): lối sống và tính cách của Bê-li-cốp.

– Nghĩa biểu trưng: kiểu người trong bao, lối sống trong bao – một kiểu người, một lối sống không chỉ đã và đang tồn tại ở nước Nga cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX mà còn có ý nghĩa phổ quát sâu rộng hơn nhiều. Cả xã hội Nga, cả nước Nga thời điểm đó, phải chăng cũng là một “cái bao” khổng lồ trói buộc, tù hãm, vây bủa, ngăn chặn tự do của mọi người.

b) Chủ đề tư tưởng của truyện:

– Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của nó đối với hiện tại và tương lai của nước Nga.

– Bức thiết cảnh báo và kêu gọi mọi người cần phải thay đổi cuộc sống, cách sống, không thể sống tầm thường, hèn nhát, ích kỉ, vô vị và hủ lậu mãi như thế !

Cau 4: Những đặc sắc nghệ thuật của truyện:

– Chọn ngôi kể: Cần phân biệt nhân vật kể chuyện (Bu-rơ-kin – xưng tôi) với người kể chuyện – tác giả (ngôi thứ ba). Nhân vật trong truyện đồng thời là nhân vật người kể chuyện (Bu-rơ-kin) ở ngôi thứ nhất tôi). Tác giả vẫn giữ ngôi thứ ba, kể lại câu chuyện của Bu-rơ-kin. Như vậy vừa đảm bảo được tính khách quan vừa vẫn thể hiện được tính chủ quan, gây được cảm giác gần gũi, chân thật của câu chuyện.

– Tạo cấu trúc kể truyện lồng trong truyện:

+ Truyện kể của tác giả về hai người đi săn về muộn.

+ Truyện kể của Bu-rơ-kin về Bê-li-cốp. – Giọng kể: mỉa mai, châm biếm mà trầm tĩnh, chậm buồn, bề ngoài có vẻ khách quan, bình thản nhưng giấu bên trong sự bức xúc, trăn trở mạnh mẽ, sâu sắc. 

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình với tính cách kì quái mà vẫn chân thực, có ý nghĩa tiêu biểu, qua lời kể, qua chân dung ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động,… để khái quát thành tính cách, lối sống.

– Đối lập giữa các kiểu người, các tính cách và lối sống trái ngược, giữa:

+ Bê-li-cốp và chị em Va-ren-ca, Cô-va-len-cô.

+ Bê-li-cốp và các cán bộ giáo viên trường trung học, nơi y làm việc và mọi người trong thành phố.

– Nghệ thuật xây dựng biểu tượng: Hình ảnh (cái bao) và lời nói (“sợ nhỡ lại xảy ra chuyện gì”) vừa có ý nghĩa cụ thể vừa biểu trưng. Chi tiết cái chết của Bê-li-cốp (xem gợi ý phân tích câu 2).

– Kết thúc truyện bằng cách trực tiếp phát biểu chủ đề qua một câu cảm: “Không thể sống mãi như thế được !” gây ấn tượng mạnh với người đọc.

Ý nghĩa thời sự và liên hệ thực tế:

Người trong bao có ý nghĩa thời sự rộng rãi và sâu sắc với đương thời ở nước Nga. Không những thế, lối sống trong bao, kiểu người trong bao với những biến thể, dị bản khác nhau có ý nghĩa toàn thế giới, lâu dài cho đến tận ngày nay. Chỉ đến khi nào xã hội loài người trở nên trong sạch, lành mạnh và tự do, khi mỗi cá nhân ý thức được mục đích và cách sống của mình thống nhất với các chuẩn mực văn hoá, đạo đức của cộng đồng hiện đại,… thì “lối sống trong bao” mới triệt để chấm dứt, kiểu “người trong bao” mới không còn lí do tồn tại.

Luyện tập

Câu 1: Kể sáng tạo truyện bằng cách nhập vai nhân vật chính Bê-licốp – xưng “tôi” hoặc “mình” (kể cả đoạn sau khi Bê-li-cốp đã chết). Có thể thêm một vài câu thoại trực tiếp hoặc kể gián tiếp.

Câu 2:  Đoạn kết khác có thể viết tuỳ theo tưởng tượng của HS nhưng không tuỳ tiện mà vẫn phải thể hiện rõ chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

Chẳng hạn: – Một Bê-li-cốp mới lại xuất hiện, còn ghê sợ hơn. – Kể lại thời thơ ấu và thanh niên của Bê-li-cốp để giải thích một trong những nguyên nhân hình thành tính cách Bê-li-cốp.

Câu 3: Không nên và không thể thay nhan đề Người trong bao bằng các nhan đề A, B, C, D vì:

– Nhan đề Người trong bao là hình ảnh vừa khái quát vừa gây ấn tượng lạ nhất. (Nguyễn Hữu Vui dịch là Người mang vỏ ốc (E)).

– Đó là sáng tạo độc đáo của tác giả. – Đó là cách dịch sát nghĩa nguyên tác nhất

Câu 4: Một vài thành ngữ, tục ngữ Việt Nam có nội dung gần với lối sống và kiểu “người trong bao”: Mũ ni che tai, Con ốc nằm co, Rụt cổ rùa, Len lét như rắn nồng năm, Co vòi rụt cổ, hát như thỏ đế,..

This div height required for enabling the sticky sidebar
Tài Liệu Chùa